Ile jest warta praca pszczół miodnych

Z inicjatywy Słowenii w tym roku, dokładnie 20 maja, po raz pierwszy obchodziliśmy ustanowiony przez ONZ Światowy Dzień Pszczół. To niewielkie stworzenie, ma większy wpływ na nasze życie, niż mogłoby się to wydawać. Przypomina o tym raport „Biznes na rzecz bioróżnorodności”, z którego wynika, że jednym z ważniejszych dla bioróżnorodności problemów jest coraz mniejsza populacja wielu gatunków owadów zapylających (głównie pszczół). Oszacowano, że w Polsce spadek populacji pszczół sięga 12% / rok, natomiast w Belgii już 30%. Mimo, że kolejne rodziny pszczele znikają niemal na naszych oczach, to proceder ten można jeszcze zatrzymać. I warto to robić, bowiem w Polsce praca pszczół jest warta ponad 4 mld zł rocznie. Gdyby nie pszczoły, nie moglibyśmy cieszyć się smakiem wielu owoców i warzyw.

Według ekspertów, największym zagrożeniem dla pszczół jest:

  • utrata siedlisk – bazy pokarmowej i lęgowej, następująca w wyniku zmian w użytkowaniu terenu,
  • rosnąca powierzchnia miast i areałów upraw,
  • gęsta zabudowa terenu,
  • częste koszenie trawników i łąk,
  • zmiana klimatu,
  • patogeny,
  • gatunki inwazyjne,
  • zanieczyszczenie środowiska,
  • intensyfikacja rolnictwa,
  • nieprawidłowe stosowanie nawozów,
  • niewłaściwy sposób użycia środków ochrony roślin.

Wpływ środków ochrony roślin na stan rodzin pszczelich

Spośród wymienionych zagrożeń wpływających na zmniejszenie populacji pszczół, na szczególną uwagę zasługuje chemiczna ochrona roślin. Bazuje ona na wykorzystaniu substancji, które są toksyczne w stosunku do szkodnika, patogenu czy też chwastów. Preparaty służące ochronie roślin uprawnych są również mniej lub bardziej szkodliwe dla organizmów zwierzęcych. Wśród aktualnie dostępnych chemicznych środków ochrony roślin brak jest preparatów, które byłyby obojętne dla pszczół.

Producenci środków ochrony roślin zdają sobie sprawę z negatywnego wpływu wytwarzanych środków na pszczoły. Na temat toksyczności preparatu w stosunku do pszczoły możemy dowiedzieć się z informuj znajdującej się na etykiecie preparatu w punkcie – okres prewencji dla pszczół.

Pszczoły pod ochroną

Warto przypomnieć, że pszczoły znajdują się pod ochroną, a plantatorzy, którzy doprowadzą do wzrostu śmiertelności wśród rodzin pszczelich zostają ukarani. Powiatowe Inspektoraty Ochrony Roślin to organy upoważnione do prowadzenia kontroli poprawności stosowania środków ochrony roślin. Ich zadaniem jest reagować na zgłoszenia dotyczące prowadzenia przez plantatorów zabiegów stanowiących zagrożenie dla pszczół. Wszelkie wykroczenia w tym zakresie karane są mandatem. W sytuacji, gdy rolnik doprowadzi do wytrucia rodziny pszczelej, zobowiązuje się go do pokrycia strat poniesionych przez pszczelarza. Aby wyliczyć owe straty bierze się pod uwagę zarówno wartość rodzin pszczelich, jak i wartość potencjalnego zysku jakie byłoby udziałem pszczelarza w momencie gdyby nie doszło do wytrucie pszczół.

Wskazówki godne zapamiętania

Wykonując zabiegi chemicznej ochrony roślin można uniknąć zatrucia pszczół, m.in. poprzez:

  • stosowanie środków ochrony roślin dopuszczonych do obrotu,
  • stosowanie preparatów ochrony roślin zgodnie z zaleceniami zwracając uwagę na część etykiety dotyczącej bezpieczeństwa pszczół;
  • używanie środków ochrony roślin w sposób, minimalizujący negatywny wpływ zabiegów chemicznych na organizmy niestanowiące celu zabiegu,
  • stosowanie środków ochrony roślin z uwzględnieniem integrowanej ochrony roślin,
  • zaprzestanie stosowania preparatów toksycznych dla pszczół podczas kwitnienia roślin uprawnych,
  • zaprzestanie stosowania preparatów toksycznych dla pszczół w uprawach, w których występują kwitnące chwasty,
  • wykonywanie wszelkich zabiegów z użyciem omawianych preparatów po zakończonych lotach owadów zapylających,
  • zachowywanie minimalnej odległości od pasiek (tj. min. 20 m) w trakcie stosowania środków ochrony roślin,
  • przestrzeganie okresów prewencji,
  • zaprzestanie wykonywania zabiegów w warunkach sprzyjających znoszeniu preparatów ochrony roślin w trakcie zabiegu (np. w wietrzne dni).

Zakaz stosowania neonikotynoidów

Troską o los pszczół wykazała się w ostatnim czasie Komisja Europejska, która zdecydowała się na przedłużenie i poszerzenie częściowego zakazu z 2013 r. w sprawie stosowania trzech neonikotynoidów – tiametoksamu, imidakloprydu i klotianidyny. Jest to bardzo ważne postanowienie biorąc pod uwagę, że pestycydy z grupy neonikotynoidów negatywnie wpływają na system nerwowy i odpornościowy owadów, co ma wpływ na spadek liczebności rodzin pszczelich. Wymienione związki paraliżują również zdolności komunikacyjne pszczół. Zastosowane w nieodpowiedni sposób sprawiają, że pszczoły miodne nie mogą znaleźć pożywienia i uli.